RSS

Δωρεά-γονική παροχή-κληρονομιά

21 Ιαν.

ΔΩΡΕΑ – ΠΟΙΑ Η ΙΣΧΥΣ ΤΗΣ;

Η δωρεά είναι μια χαριστική δικαιοπραξία, δυνάμει της οποίας ένα πρόσωπο προβαίνει σε παροχή ενός περιουσιακού αντικειμένου σε άλλο πρόσωπο χωρίς αντάλλαγμα (496 ΑΚ). Τα πράγματα, όμως, δεν είναι τόσο απλά όσο ίσως φαίνονται και ένας δωρεοδόχος θα πρέπει να έχει υπόψη του τις περιπτώσεις που μια δωρεά μπορεί να ανατραπεί ή να ανακληθεί.

Ανατροπή δωρεάς

Σύμφωνα με την διάταξη 1825 ΑΚ: «Οι κατιόντες και οι γονείς του κληρονομουμένου, καθώς και ο σύζυγος που επιζεί, οι οποίοι θα είχαν κληθεί ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι, έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία. Η νόμιμη μοίρα είναι το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας.» Η περιουσία, δηλαδή, ενός προσώπου δεν είναι πλήρως ελεύθερη να τη μοιράσει όπως εκείνο επιθυμεί, αλλά θα πρέπει ένα ελάχιστο μερίδιο να πάει στα παιδιά, τους γονείς του ή τον / την σύζυγο που επιζεί. Το ελάχιστο αυτό μερίδιο ονομάζεται «νόμιμη μοίρα».

Κατά το άρθρο 1831 ΑΚ, ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας γίνεται ως εξής: «Ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας γίνεται με βάση την κατάσταση και την αξία της κληρονομιάς κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, αφού αφαιρεθούν τα χρέη και οι δαπάνες της κηδείας του και της απογραφής της κληρονομιάς. Στην κληρονομιά προσθέτονται, με την αξία που είχαν κατά το χρόνο της παροχής, οτιδήποτε ο κληρονομούμενος παραχώρησε, όσο ζούσε, χωρίς αντάλλαγμα σε μεριδούχο είτε με δωρεά είτε με άλλο τρόπο και επίσης οποιαδήποτε δωρεά που ο κληρονομούμενος έκανε στα τελευταία δέκα χρόνια πριν από το θάνατο του, έκτος αν την επέβαλαν λόγοι ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον

Αυτό που εύκολα αντιλαμβανόμαστε από τα ανωτέρω είναι ότι όλες οι δωρεές στις οποίες προβαίνει ένα πρόσωπο την τελευταία δεκαετία πριν τον θάνατό του, πλην αυτών που «επέβαλαν λόγοι ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον», βρίσκονται υπό αίρεση! Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Κατ’ αρχάς ας διευκρινίσουμε τι ακριβώς σημαίνει ότι μια δωρεά έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας, η οποία είναι και η μόνη που εξαιρείται της ανωτέρω διάταξης υπολογισμού της νομίμου μοίρας. Δωρεά από ιδιαίτερο καθήκον θεωρείται εκείνη η οποία γίνεται από υποχρέωση του δωρητή προς το δωρεοδόχο, λόγω ιδιαίτερων συνθηκών και περιστάσεων και βασίζεται σε όσα επιτάσσουν η ηθική και η αλληλεγγύη. Τουτέστιν, δεν υφίσταται τέτοια δωρεά από γονέα σε τέκνο ως ανταμοιβή για τις περιποιήσεις του, αφού μεταξύ τους υπάρχει νομική υποχρέωση, εξαιτίας του συγγενικού τους δεσμού. Αντιθέτως, όμως, είναι δυνατόν να υφίσταται δωρεά από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον από τον παππού ή τη γιαγιά προς το εγγόνι, το οποίο τους προσέχει. Όσον αφορά τη δωρεά από λόγους ευπρέπειας, είναι εκείνη η δωρεά που γίνεται από κοινωνική υποχρέωση ή ανταποκρίνεται στις κοινωνικές συνήθειες ή τις απαιτήσεις της κοινής γνώμης.

Εφόσον, επομένως, μια δωρεά δεν πληροί τα παραπάνω κριτήρια, μπορεί να ανατραπεί. Αυτό ακριβώς ορίζει και το άρθρο 1835 ΑΚ, το οπόιο κάνει λόγο για την μέμψη άστοργης δωρεάς: «Κάθε δωρεά εν ζωή του κληρονομουμένου, η οποία κατά το άρθρο 1831 υπολογίζεται στην κληρονομία, μπορεί να ανατραπεί εφόσον η κληρονομία που υπάρχει κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα.». Αν, επομένως, κάποια δωρεά την οποία έκανε ο κληρονομούμενος όσο ζούσε προσβάλλει τη νόμιμη μοίρα του μεριδούχου (στους οποίους όπως εξηγήσαμε ανωτέρω περιλαμβάνονται οι «στενοί» συγγενείς, δηλαδή, οι γονείς, τα τέκνα και ο / η σύζυγος του θανόντος) ο νόμος δίνει το δικαίωμα στους θιγμένους κληρονόμους (μεριδούχους) ή στους διαδόχους τους, εντός δύο ετών, να την ανατρέψουν με την αγωγή της μέμψη άστοργης δωρεάς, κατά το μέρος που λείπει από τη νόμιμη μοίρα. Να σημειώσουμε, πως φυσικά ο δωρεοδόχος μπορεί να αποφύγει την ανατροπή καταβάλλοντας το ισάξιο εκείνου που λείπει.

Ανάκληση δωρεάς

Η ανωτέρω περίπτωση, της ανατροπής δωρεάς με την αγωγή της μέμψης άστοργης δωρεάς, δεν πρέπει να συγχέεται με την ανάκληση δωρεάς, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 505ΑΚ: «Ο δωρητής έχει το δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος φάνηκε με βαρύ του παράπτωμα αχάριστος απέναντι στο δωρητή ή στο σύζυγο στη στενό συγγενή του και ιδίως αν αθέτησε την υποχρέωσή του να διατρέφει το δωρητή.» Ως αχαριστία του δωρεοδόχου, η οποία θα μπορούσε να δικαιολογήσει την ανάκληση της δωρεάς, νοείται η έλλειψη ευγνωμοσύνης προς το δωρητή, που εκδηλώνεται με βαριά αντικοινωνική συμπεριφορά προς τον δωρητή ή τον / την σύζυγο ή στενό συγγενή, η οποία αντίκειται στους κανόνες ευπρέπειας και ηθικής.

Περαιτέρω λόγους ανάκλησης προβλέπουν τα παρακάτω άρθρα:

  • 506 ΑΚ: Ο κληρονόμος του δωρητή έχει δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος, ενεργώντας με πρόθεση, θανάτωσε το δωρητή ή τον εμπόδισε να ανακαλέσει τη δωρεά.
  • 507 ΑΚ: Ο δωρητής ή ο κληρονόμος του έχει δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος παραλείπει υπαίτια να εκτελέσει τον τρόπο υπό τον οποίο έγινε η δωρεά.
  • 508 ΑΚ: Η δωρεά που έγινε από κάποιον που δεν έχει γνήσιους κατιόντες μπορεί να ανακληθεί μέσα σε μια πενταετία αφότου εκπληρώθηκε αν, ενόσω ζούσε ο δωρητής ή ύστερα από το θάνατό του, γεννήθηκε γνήσιο τέκνο του ή αν νομιμοποιήθηκε τέκνο του με γάμο.

Των ανωτέρω εξαιρούνται, όπως και στην περίπτωση ανατροπής, οι δωρεές που έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας (512 ΑΚ).

Κατά το άρθρο 509 ΑΚ, το δικαίωμα ανάκλησης της δωρεάς ασκείται με μονομερή δήλωση του δωρητή ή του κληρονόμου του προς το δωρεοδόχο, η οποία είναι άτυπη, ακόμη και αν η δωρεά αφορά σε ακίνητο. Στην εν λόγω δήλωση, προκειμένου αυτή να είναι ισχυρή, θα πρέπει να αναφέρονται τα πραγματικά γεγονότα που συνιστούν το βαρύ παράπτωμα του δωρεοδόχου που αποτελεί τον λόγο ανάκλησης, ώστε να έχει ο τελευταίος τη δυνατότητα να αμυνθεί αμφισβητώντας τα ενώπιον του δικαστηρίου.

Το δικηγορικό μας γραφείο έχει τεράστια εμπειρία σε ζητήματα κληρονομικού δικαίου εν γένει και είναι σε θέση να σας βοηθήσει να διεκδικείσετε τα κληρονομικά σας δικαιώματα και να χειριστείτε θέματα που άπτονται δωρεών.

Για περισσότερες πληροφορίες και ραντεβού καλέστε και μιλήστε με εξειδικευμένο δικηγόρο στα τηλ: 210 8811903 και 6932455478.

 

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

 
Αρέσει σε %d bloggers: